Grou, waarheen moet je nou!?

Ik ben het volmondig eens met de insteek van Plaatselijk Belang om de discussie over waar het met Grou heen moet niet overhaast te voeren. Te snel zijn we in deze tijd geneigd tot impulsieve reacties op meningen en standpunten van anderen. Beter is het om eerst zélf vanuit een goede analyse tot een weloverwogen mening te komen.
Als ik uitga van de stelling, dat Boarnsterhim zelfstandig geen bestaansrecht meer heeft, dan gaat het om de volgende aansluitingsmogelijkheden, met de wijzers van de klok mee: Leeuwarden, Tietjerksteradiel (Burgum), Smallingerland (Drachten), Opsterland (Beetsterzwaag / Gorredijk), Heerenveen, Skarsterlân (Joure), Sneek, Wymbritseradiel (samen met Sneek straks de nieuwe gemeente Súdwest-Fryslân) en Littenseradiel (Wom-mels / Winsum).

Ik geef hieronder mijn analyse vanuit 5 verschillende invalshoeken: historie, ligging en oriëntatie, functies, gevoel en opportunisme. Daarbij kijk ik primair naar Grou (incl. Pikmeer, de Burd en Wijde Ee) en niet naar Boarnsterhim als geheel. Dat moet elk dorp maar doen.

Historie

Boarnsterhim is een ‘toevallige, kunstmatige’ gemeente, samengesteld uit de vroegere grietenijën Idaarderadeel (Grou e.o), Rauwerderhem (Raerd e.o) en Utingeradeel (Akkrum e.o). Beide eersten hoorden tot het toenmalige gewest Oostergoo en Utingeradeel tot het gewest Zevenwouden. Samen met Westergoo, waartoe o.a. Sneek behoorde, vormden Oostergoo en Zevenwouden de drie gewesten (streken) waarin Fryslân was opgedeeld. De Boorne vormde de scheiding met Zevenwouden en de Zwette met Westergoo. Door zijn door water omgeven en dus geïsoleerde ligging was Grou vanouds erg op zichzelf aangewezen, waarbij het van de omliggende grotere plaatsen in Fryslân nog het meest op Leeuwarden gericht was, dat als enige (grietenij Leeuwarderadeel) ook in Oostergoo gelegen was.
De historische indeling werd, door het ontbreken van wegen, natuurlijk vroeger sterk bepaald door de bereikbaarheid over of juist de afsluiting door het water. Tegenwoordig speelt dat natuurlijk een veel minder grote rol. Maar toch spelen historische banden en het gevoel samen tot eenzelfde ‘streek’ te behoren, vaak onbewust, nog wel een rol.
Conclusie: historisch gezien ligt aansluiting bij Leeuwarden het meest voor de hand.

Ligging en oriëntatie
Boarnsterthim en zeker Grou ligt midden in het hart van Fryslân. Dat blijkt ook al uit het feit, dat er maar liefst 9 (!) omliggende gemeenten zijn (zie inleiding).
Grou zelf ligt hemelsbreed ongeveer op gelijke afstanden van de 4 grootste plaatsen: Leeuwarden, Drachten, Heerenveen en Sneek, waarvan de grootste, Leeuwarden, het dichtst bij ligt en Drachten, ook vanwege het tussenliggende watergebied, het verst af. Binnen die vierhoek heeft Grou zelf weer een zekere, zij het beperkte, regiofunctie voor omliggende dorpen. De uithoeken van de gemeente zijn elk sterk georiënteerd op de dichterbij gelegen vier grotere plaatsen en Grou zelf is het meest op Leeuwarden georiënteerd, ook als forensendorp.
Als je de (historische) streekbenadering op het huidige Fryslân toepast, dan kun je, afgezien van de Waddeneilanden, in Fryslân 3 streken onderscheiden:
- in het zuidwesten / midden het Friese Merengebied (incl. Gaasterland en laagveengebied)
- in het oosten / zuidoosten de Friese Wouden (met de Noordelijke en Zuidelijke Wouden)
- in het midden / noorden de Kleistreek, w.o. terpengebied, de Greidhoek en Waddenkust.
Grou ligt op de scheiding van de Kleistreek en het Friese Merengebied/laagveengebied.
Conclusie: qua ligging en oriëntatie ligt aansluiting bij Leeuwarden het meest voor de hand.

Functies

Grou vervult als dorp meerdere functies binnen Fryslân, met als belangrijkste:
- toerisme/recreatie (watersportdorp, recent versterkt door staandemastroute en wetterfront)
- regionale verzorgingsfunctie voor omliggende dorpen binnen Boarnsterhim.
Daarnaast zou er voor Grou een belangrijker functie weggelegd kunnen zijn als logistiek knooppunt voor transport over de weg (A-32), het spoor en het water (PM-kanaal). In het verleden zijn daarvoor al eens plannen ontwikkeld (overslagpunt in de JAG-driehoek: Jirnsum-Akkrum-Grou). Recent zijn deze gedachten opnieuw geuit door burgemeester Ton Baas, in de vorm van een containeroverslag, mede gezien de gunstige ligging van Grou tussen de 2 economische kernzones in Fryslân: de A-7-zone (Sneek-Joure-Heerenveen-Drachten) en de Westergozone (Leeuwarden-Franeker-Harlingen).
De regionale verzorgingsfunctie staat los van welke (her)indeling dan ook, die functie blijft Grou wel vervullen. Ook de mogelijk toekomstige functie als logistiek knooppunt en verbinding tussen de beide kernzones geeft geen aanleiding om te kiezen voor welke (her)indeling dan ook, zij het, dat je zou kunnen zeggen, dat het wel van belang is, dat Grou en Jirnsum als duo-dorp, beide gelegen aan het PM-kanaal en aan weerszijden van de A-32 en de spoorlijn, in dezelfde gemeente blijven c.q. komen te liggen.
Blijft over de toeristisch-recreatieve functie. De belangrijkste kansen daarvoor zijn verbonden aan het deel uitmaken van het Friese Merengebied, met Sneek als centrum en Terherne als belangrijkste verbinding met dat Friese Merengebied. Hierbij moeten we beseffen, dat we in dat Friese Merengebied wel aan het voeteneind liggen. Met de komst van de staandemast-route (Grou-Wergea-Leeuwarden) en de versterking van Drachten als watersportplaats na de heropening van het Polderhoofdkanaal en het nieuwe meer bij Oudega, zal Grou het als watersportdorp ook steeds meer moeten hebben van de verbinding met het noorden.
Conclusie: vanuit de functies bekeken is het beeld diffuus, maar wel samen met Jirnsum

Gevoel
De moeilijkste, want meest persoonlijke, invalshoek is de gevoelsmatige. Dat is b.v. de invalshoek, die in belangrijke mate bepaalt waar je je kind naar de middelbare school stuurt en van welke voetbalclub je een seizoenskaart hebt, van Cambuur of van Heerenveen.
Gevoelsmatig denk ik dat het bij de keuze voor aansluiting van Grou inderdaad alleen gaat tussen Heerenveen en Leeuwarden. Ondanks de historische banden (zie onder historie) heb ik het gevoel, dat de Grousters de laatste decennia gevoelsmatig in meerderheid voor Heerenveen hebben gekozen, maar dat de forensen die zich de laatste jaren in Grou hebben gevestigd zich meer op Leeuwarden richten. Mijn eigen gevoel gaat het meest richting aansluiting bij Heerenveen.
Conclusie: gevoelsmatig denk ik dat de meeste Grousters en ook ik zelf een lichte voorkeur hebben voor Heerenveen,

Opportunisme
Tot slot in deze barre tijden van kredietcrisis en bijna failliete gemeente misschien wel de belangrijkste invalshoek: het opportunisme. Welke buurgemeente staat er financieel het beste voor, welke heeft het meeste baat bij de uitbreiding met Grou en welke heeft het meeste oog voor het platteland en het ‘Frysk eigene’. Als we uit praktische overwegingen (verbindingen) Tytsjerksteradiel Smallingerland en Opsterland uitsluiten, evenals i.v.m. de grote grootte (t/m Stavoren) de nieuwe gemeente Súdwest Fryslân, dan blijven voor Grou e.o. als opties over: Leeuwarden, Heerenveen, Skarsterlân en Littenseradiel. Leeuwarden en Skarsterlân staan er financieel redelijk goed voor, Leeuwarden heeft het meeste belang i.v.m. het halen van de grens van 100.000 inwoners en Littenseradiel heeft het meeste oog voor het platteland en sluit het ‘Frysk eigene’.
Conclusie: uit opportunistische overwegingen een lichte voorkeur voor Leeuwarden

Mijn eindconclusie (in volgorde van voorkeur): Leeuwarden, Heerenveen, Littenseradiel, Skarsterlân, tenzij de gemeente Súdwest Fryslân er niet zou komen, dan Sneek/Wymbrits als derde. Maar … ik geef mijn mening graag voor een betere.

Grou, Emiel Wegman